[du-an-MOST] Review yelp (stylesheet, well-formed, client, sequencer, raster, motif, RCS, next, back, previous, forward)

[Nguyen Hong Quang (home)]

Mình đã chuyển ngay thư của bạn Dũng cho bác Công. Chúng ta chờ xem phản
ứng của tiên sinh này.

Mình có vài lời bàn cá nhân như thế này:

Phan Anh Dung a écrit :
> * Về cách dịch từ "framework":
> 
> Khi đọc bài "Triết lý “bình dân” trong thuật ngữ tin học tiếng Anh"
> trên dongtac.net, mà bác Quang đã giới thiệu
> (http://dongtac.net/spip.php?article2566), ban đầu tôi cũng đồng tình
> với quan điểm nên mạnh dạn sử dụng các thực từ thông dụng để diễn tả
> các khái niệm trừu tượng như "phần cứng","phần mềm" (hardware,
> software) ...
> Tuy nhiên khi suy ngẫm kỹ hơn thì thấy vấn đề không đơn giản như tác
> giả bài báo đó nói.
> - Thứ nhất, chính trên "dongtac.net" thường gặp các bài viết về sự nổi
> lên, "quật khởi", của văn hóa phương đông so với phương tây, ví dụ bài
> vừa post lên trang nhất (http://dongtac.net/spip.php?article2915)
Việc dịch tất nhiên phải có tính chất sáng tạo. Với văn thơ thì có khi
người dịch gần như phải "sáng tác lại" (dịch các tài liệu kỹ thuật thì
đỡ hơn nhiều). Tuy nhiên đã là dịch thì phải tìm cách tốt nhất để chuyển
tải được ý tưởng và bám sát phong cách (style) của tác giả. Vậy nếu
chúng ta biết các tác giả PM sử dụng "Triết lý “bình dân” trong thuật
ngữ tin học tiếng Anh" thì việc bám sát và chuyển tải được cái triết lý
này thiết nghĩ là việc nên làm ở những chỗ có thể làm được khi Việt hóa PM.
> - Thứ hai, truyền thống ngôn ngữ và văn hóa của phương đông, cụ thể là
> Việt Nam, có nhiều điểm dị biệt so với phương tây.
> - Như vậy, không thể cứ nhắm mắt áp dụng máy móc các triết lý phương
> tây vào hoàn cảnh thực tiễn của VN, mà cụ thể là vào dự án Việt hóa
> PMNM mà chúng ta đang làm.
> - Truyền thống ngôn ngữ của VN là sử dụng các thực từ hay từ Nôm na để
> thể hiện sự thân mật - bình dân và sử dụng các từ Hán Việt trừu tượng
> khi cần diễn tả các khái niệm triết học trừu tượng hay thuật ngữ khoa
> học kỹ thuật ... Chẳng có lý do gì khiến chúng ta phải bỏ cái phong
> cách truyền thống đó đi cả.
Không ai bắt chúng ta nhắm mắt áp dụng các triết lý này cả. Đơn giản là
nhiều chỗ không làm nổi ;-) Tuy nhiên chúng ta không nên lạm dụng từ Hán
Việt khi mà có thể dùng từ Việt hơn. Thí dụ tại sao lại phải đưa ra từ
"Thuật sĩ" trong khi nếu dùng "Trợ lí/Trợ thủ" cũng vẫn chuyển tải được
ý mà sẽ gần gũi, dễ hiểu hơn. Người Pháp cũng dùng chữ "Assistant". Hoặc
tôi sẽ thích dùng từ "nhiệm vụ in" hoặc "việc in" hơn là "ấn vụ" dù có
dài hơn ít nhiều.
> - Việc dùng các thực từ có thể phù hợp khi trỏ các đối tượng đối tượng
> vật chất cụ thể và thông thường như "con chuột" (mouse) thì trong nhà
> chúng ta có lẽ ai cũng có dăm ba "con" trên bàn, hay bị hỏng vứt lăn
> lóc trong xỉnh nào đó để làm bạn với "chuột thật", hoặc cái "màn hình"
> (monitor) thì ai cũng biết không phải là cái "màn" có thể chui vào mà
> ngủ. Nhưng áp dụng tràn lan theo triết lý phương tây thì không được,
> như "dòng mồ côi" (“orphan” - hiện tượng còn dư một dòng văn bản của
> trang cũ và phải để lố sang dòng đầu của trang mới) thì có vẻ cũng
> "gợi cảm", nhưng đến "dòng góa phụ" (widow- hiện tượng dòng tiêu đề
> của một mục mới lại bắt đầu ở dòng cuối của trang cũ) không biết các
> bác nghĩ sao chứ tôi thấy rất "phản cảm", có sách nào dùng từ đó không
> nhỉ ?
Cái này thì chắc chẳng ai phản đối. Chúng ta vẫn đang thảo luận để tìm
ra cách dịch nào cho hay nhất, thoát nhất và gọn nhất, đỡ gây hiểu lầm
nhất đó thôi. Tuy nhiên tôi vẫn không thấy "trình đơn" có bất cứ ưu điểm
gì hơn "thực đơn" :-)
> - Bây giờ quay lại từ Framework. Frame là cái khung, nhưng ở đây không
> diễn tả một thực thể vật chất mà chúng ta có thể sờ mó được, nếu cứ sử
> dụng cách dịch "khung làm việc" thì lâu dần người dùng cũng quen, cũng
> hiểu, nhưng có cảm giác chưa thông nghĩa. Nếu là tên của một đối tượng
> cụ thể như NET Framework của MS thì có thể dịch ngắn gọn là "Khung
> NET" cũng được, nhưng nếu Framework chỉ chung chung thì phải diễn tả
> theo phong cách của người Việt là "môi trường thực thi", nghĩa là đi
> ngược lại triết lý của phương Tây, dùng một từ rất trừu tượng "môi
> trường" thay cho thực từ "khung".
> - Các bác cân nhắc xem có thể tìm một thực từ nào dịch tốt hơn "khung
> làm việc" thì tôi sẽ ủng hộ, còn không thì  chấp nhận dài dòng một
> chút là "môi trường thực thi", hoặc để nguyên cho khỏe. Có thể tham
> khảo thêm cách dịch của TQ là "khung giá", chữ giá này (架) không phải
> là "giá cả" mà là "tựa vào", tức là "khung tựa", thể hiện được phần
> nào chức năng của Framework.
> 
Tôi thấy "khung làm việc" là hoàn toàn ổn vì "môi trường thực thi" không
hàm ý được cái khuôn khổ, các ràng buộc, qui tắc phải tuân theo mà
framwork muốn nói tới.