[du-an-MOST] Fwd: Một điều cần suy nghĩ

[Phan Anh Dung]

> ---------- Forwarded message ----------
> From: Vu Phan Gia <phangiavu tại gmail.com>
> Date: 2009/6/7
> Subject: Một điều cần suy nghĩ
> To: l10n <l10n tại vi.openoffice.org>
>
>
> Chào mọi người!
>
> Vừa qua, tôi có giúp bác Quỳnh khảo sát về việc sử dụng PMTD.
> Kết quả thì chưa có vì đang thu thập phiếu, nhưng khi phỏng vấn một số đối
> tượng thì được biết:
> Lý do chính mà người sử dụng ngại dùng phần mềm việt hóa là "tiếng việt
> không đúng/không hay".
> Đây là một điều mà bản thân tôi cũng gặp phải khi làm quen với OOo, Ubuntu
> và cả Firefox.
> Một khi đã tham gia nhóm OOo thì tôi cảm nhận điều mà người khác phê bình về
> phần mềm việt hóa như là có một phần trách nhiệm của tôi.
>
> Thú thật, tôi cũng bị sốc khi khởi động bản Ubuntu tiếng Việt thì thấy ngay
> ở Menu chính chữ "Nơi" (Places). Với cách dịch như thế, người dùng "chê"
> phần mềm Việt hóa cũng phải. PLACES = NƠI. Quá đơn giản, ai cũng dịch được
> nhưng không phải ai cũng CẢM được.
> Tôi không có ý phê bình một cá nhân nào và rất trân trọng công sức của những
> người đã đóng góp cho cộng đồng. Thật ra thì "Nơi" hay gì đi nữa thì cũng là
> tiếng mẹ đẻ của mình, khó hiểu, nghe trái tai một tí thì cũng qua. Còn hơn
> là đọc chữ PLACES lạ hoắc. Tuy nhiên
> chúng ta đừng để những lỗi nhỏ làm hỏng đi cái ĐẠI SỰ mà chúng ta đã và đang
> làm: Việt hóa sản phẩm mềm. Đừng để người dùng vì những chuyện nhỏ nhặt như
> thế mà đánh giá sai về công sức của chúng ta trong khi việt hóa.
>
>
> Tôi chỉ có một mong mỏi nhỏ: chúng ta cần phải làm sao để có một sản phẩm
> hoàn thiện để giới thiệu với cộng đồng. Tuyệt đối tránh thái độ/quan niệm
> qua loa, đại khái, sao cũng được...
> Nếu cần họp, hội thảo... hay gì đi nữa thì cả ba nhóm Ubuntu, OOo, FireFox
> phải CÙNG NGồi LẠI VỚI NHAU để thống nhất về tất cả các thuật ngữ, thậm chí
> đến từng câu, chữ dù là nhỏ. Chúng ta hãy bỏ cái tâm lý CÁT CỨ để phục vụ
> cho mục đích chung.
>
> Vài suy nghĩ nông cạn. Mong được mọi người góp ý!
>
> PGAV
>

Tôi cũng xin góp vài ý
- Để dịch thuật ngữ khoa học hiện nay thường dùng từ Hán Việt, sự
chuyên biệt hóa công năng này  cơ bản là điều tốt, vừa đảm bảo sự
phong phú của tiếng Việt đồng thời giúp người dùng có định hướng cảm
nhận rõ ràng hơn
- Sử dụng các từ "Nôm na" có ưu điểm là quen thuộc, ngắn gọn, nhưng
đôi khi dễ gây mơ hồ, thiếu chính xác. Ví dụ trong cửa hàng vi tính
chúng ta có thể hỏi trống không "đây có bán chuột không ?", nhưng nếu
hỏi chỗ mua con chuột ngoài đường thì chắc ai cũng phải đèo thêm hai
chữ vi tính: "có biết ở đâu bán chuột-vi-tính không ?", chứ nếu chỉ
một chữ "chuột" không thì nhiều khả năng là bạn sẽ được chỉ tới một
quán ... nhậu chuột đồng !
- Hoặc ví dụ bác Vũ nêu trên,  "nơi" hay "chỗ" thì cũng là "places",
không có gì sai cả. Nhưng cảm nhận có sự mơ hồ, cụt lủn và thiếu
nghiêm chỉnh làm sao ấy ? Đang dò dẫm cài thử một hệ điều hành lạ
hoắc, người ta mong muốn có những hướng dẫn chính xác (lạnh lùng, quan
cách cũng đựợc), chứ nếu chỉ có một chữ "nơi", thì họ không hiểu là sẽ
"chọn nơi", "xem nơi" hay sẽ bị dẫn "đến nơi" nào đó khi nhấn vào cái
link "nơi" đó...

- Dịch đúng và hay thì nên bám sát vào ngữ cảnh, cho phép dịch thoát
ý, chứ cứ máy móc theo nghĩa đen thì tuy không sai nhưng đôi khi "hơi
ngố".
Như "file" dịch là "tập tin" thì không sai, nhưng nếu ngữ cảnh đang
nói về loại file chứa văn bản hay hình ảnh thì có thể dịch là "tài
liệu". Các bác Việt Kiều cũng dịch "file" thành "hồ sơ" tức là gần
nghĩa với "tài liệu", nhưng cách dịch này không phổ biến trong nước,
có lẽ vì "hồ sơ" gợi lên hình ảnh giấy tờ, sổ sách, trong khi bản chất
file vi tính là "phi giấy tờ", trong trường hợp tổng quát có thể là
các file chương trình hay data nhị phân chứ không giống với "hồ sơ"
lắm.
Hoặc ví dụ "places" ở trên, place là "vị trí trong không gian", dịch
là nơi, chỗ hay vị trí cũng được, nhưng nếu đang chỉ vào một bản đồ
trái đất thì nên dịch là "địa điểm" (địa: earth; điểm: point) , nếu so
với quá trình cài đặt Window quen thuộc hơn thì việc chọn địa điểm
giống như là chọn múi giờ, vậy place có thể dịch "xuôi" là "múi giờ"
(time zone) mà không cần bám sát vào nghĩa đen.

- .... Việc mời các bạn chuyên ngành ngôn ngữ tham gia vào dự án MOST
như bác Hưng và Vũ nói là điều tốt. Nhưng các bạn đã tham gia dịch lâu
nay, mà không phải người chuyên về ngôn ngữ học, cũng không nên tự ti
quá, chính các nhà ngôn ngữ học khi nghiên cứu cũng phải dựa vào ngôn
ngữ trong đời sống thực tế mà thôi...

PADũng
R&D Huesoft